Krótka odpowiedź
Wsyp porcję gojnika do filiżanki lub dzbanka, zalej gorącą wodą i parz pod przykryciem przez 5–10 minut. Krócej daje delikatniejszy smak, dłużej - intensywniejszy napar z pełnią aromatu. Możesz też krótko zagotować ziele w wodzie - tak robią to na Bałkanach i w Turcji. Przecedź i pij.
Podstawowy przepis krok po kroku
1
Odmierz porcję
Na filiżankę (250 ml) wystarczy jeden kwiatostan średniej wielkości (ok. 3–4 cm). Jeśli masz mniejsze kwiatostany - daj dwa. Przy całym zielu lub dzbankach proporcje rosną - na pół litra daj 2–3 kwiatostany. Gojnik jest łagodny, więc śmiało eksperymentuj i dopasuj do własnego smaku.
2
Przygotuj wodę
Możesz użyć wrzątku – tradycyjne metody bałkańskie i turecka wręcz gotują gojnik przez kilka minut i dają świetny napar. Jeśli wolisz delikatniejszy smak, zalej wodą chwilę po zagotowaniu. Obie metody są dobre, po prostu dają nieco inny efekt.
3
Zalej i przykryj
To ważny krok, który wiele osób pomija. Przykrycie naczynia zatrzymuje olejki eteryczne - bez tego część aromatu ulatuje razem z parą. Możesz użyć spodka, pokrywki lub po prostu innej filiżanki.
4
Parz 5–10 minut
Po 5 minutach masz delikatny, kwiatowy napar. Po 7–8 minutach - zrównoważony, pełny smak. Po 10 minutach - intensywny, lekko gorzkawy. Sam zdecyduj co lubisz bardziej. Nie ma złej odpowiedzi.
5
Przecedź i pij
Jeśli parzysz z całych kwiatostanów jak nasz gojnik Bakra, wystarczy wyjąć kwiatki łyżeczką lub przelać przez sitko. Kwiatostan nie rozpada się w wodzie – po zaparzeniu wygląda prawie tak samo jak przed.
Nasza wskazówka
Gojnik w formie całych kwiatostanów jest wygodniejszy niż pocięte ziele – nie ma fusów, kwiatek po prostu wyjmujesz łyżeczką. Dlatego od początku sprzedajemy go właśnie w tej formie. Pocięte ziele trzeba przecedzać przez sitko, a do tego traci część olejków podczas cięcia.
Metody parzenia z różnych krajów
Każdy region, gdzie rośnie gojnik, wypracował własny sposób parzenia. Różnią się głównie intensywnością naparu i dodatkami.
Grecja
Delikatny napar kwiatowy
Ilość2 gałązki lub 1 łyżka suszu
Woda250 ml, 90°C
Czas5–7 minut pod przykryciem
Dodatkimiód, cytryna
Grecy stawiają na delikatność i kwiatowy aromat. Napar jest jasny, łagodny, dobry o każdej porze dnia.
Turcja
Intensywny odwar
Ilość1 pełna łyżka ziela
Woda250 ml zimnej wody
Czaszagotować i gotować 3 minuty
Dodatkicukier lub miód
W Turcji gojnik parzy się jak herbatę czarną – zaczyna od zimnej wody i gotuje. Napar jest mocniejszy i ciemniejszy.
Bałkany
Tradycyjny odwar
Ilość1–2 gałązki na szklankę
Woda250 ml, 95°C
Czas7–10 minut pod przykryciem
Dodatkimiód, imbir
Na Bałkanach pije się gojnik mocniejszy, szczególnie jesienią i zimą. Często podgrzewa się ziele w wodzie zamiast zalewać wrzątkiem.
Polska – letnia wersja
Zimna herbata ziołowa
Ilość2–3 kwiatostany
Woda500 ml, 90°C
Czas10 minut, potem schłodzić
Dodatkicytryna, mięta, lód
Zimny gojnik to świetna alternatywa dla napojów gazowanych latem. Parzymy mocniej, bo lód rozcieńczy napar.
Z czym łączyć gojnik?
Gojnik ma łagodny smak, który dobrze przyjmuje dodatki. Można go pić samego - ale kilka połączeń jest szczególnie udanych.
Miód
Klasyczne połączenie. Dodaj po zaparzeniu gdy napar trochę przestygnie – miód w gorącej wodzie traci swoje właściwości.
Cytryna
Dodaje świeżości i podkreśla kwiatowy charakter gojnika. Szczególnie dobra w wersji na zimno.
Imbir
Nadaje rozgrzewający charakter. Świetne połączenie jesienią i zimą, kiedy szukamy napoju wzmacniającego.
Melasa karobowa
Naturalna słodycz z chleba świętojańskiego. Łagodzi smak gojnika i dodaje głębi – nasz ulubiony dodatek.
Melasa winogronowa
Owocowa słodycz, która dobrze komponuje się z ziołowym charakterem gojnika. Popularna na Bałkanach.
Mięta
W wersji na zimno – plasterek cytryny i kilka listków mięty robią z gojnika bardzo orzeźwiający napój.
Ile razy można zaparzyć ten sam gojnik?
Całe kwiatostany gojnika można zaparzyć dwa, a czasem nawet trzy razy. Drugie parzenie daje słabszy, delikatniejszy napar - niektórzy go preferują. Przy trzecim parzeniu smak jest już bardzo łagodny.
Pocięte lub zmielone ziele nadaje się zwykle tylko do jednego parzenia, a drobniejsze cząstki oddają wszystko za pierwszym razem. To kolejny powód, dla którego warto używać całych kwiatostanów.
Jak przechowywać gojnik?
Gojnik najlepiej trzymać w suchym, ciemnym miejscu - i to słowo "ciemnym" jest ważne. Słońce i światło wybielają gojnik, ziele traci zielony kolor i robi się żółte. Nie chodzi tylko o wygląd - to znak że susz jest już wyeksponowany i straci część aromatu. Szafka kuchenna zamiast parapetu, szczelnie zamknięta torebka lub słoiczek. Nie trzeba wkładać do lodówki.
Wilgoć to drugi wróg - jeśli susz się zawilgoci, traci aromat i szybciej się psuje. Gojnik chłonie też zapachy z otoczenia, więc lepiej nie trzymać go obok kawy, przypraw czy cebuli.
Najczęstsze pytania o parzenie gojnika
Czy można zalać gojnik wrzątkiem?
Tak, można – i tradycyjne metody bałkańskie czy turecka wręcz na to stawiają, gotując gojnik przez kilka minut. Wrzątek daje intensywniejszy, mocniejszy napar. Jeśli wolisz delikatniejszy smak z wyraźną kwiatową nutą, zalej wodą chwilę po zagotowaniu. To kwestia gustu, nie zasady.
Dlaczego trzeba przykrywać naczynie podczas parzenia?
Gojnik zawiera olejki eteryczne, które ulatują się razem z parą wodną. Przykrycie naczynia zatrzymuje je w naparze – dzięki temu herbatka jest bardziej aromatyczna. Wystarczy spodek położony na filiżance.
Ile gojnika na filiżankę?
Na filiżankę (250 ml) wystarczy jeden kwiatostan średniej wielkości, czyli ok. 3–4 cm. Przy mniejszych kwiatostanach daj dwa. To praktyczna wskazówka z wieloletniego doświadczenia – taka ilość daje zrównoważony napar bez marnowania ziela.
Ile razy dziennie można pić gojnik?
Gojnik można pić codziennie. Zaleca się nie przekraczać 2–3 filiżanek dziennie, choć nie ma jednoznacznych badań wskazujących na szkodliwość większych ilości. Nie zawiera kofeiny, więc nie pobudza i można go pić wieczorem.
Czy gojnik można pić na zimno?
Tak, zimny gojnik to świetna herbata ziołowa na lato. Zaparzyć mocniej niż zwykle (bo lód rozcieńczy napar), schłodzić, dodać cytrynę i lód. Można też zaparzyć wieczorem i wstawić do lodówki na noc.
Czy miód można dodać do gorącego naparu?
Lepiej poczekać aż napar trochę przestygnie – do ok. 40°C. Dodanie miodu do bardzo gorącej wody niszczy jego enzymy i właściwości. W praktyce wystarczy odczekać 2–3 minuty po zaparzeniu.
Szukasz gojnika w formie całych kwiatostanów?
W Bakra.pl sprzedajemy go właśnie tak - bez sieczki, bez fusów, kwiatek wyjmujesz łyżeczką.
Kup gojnik w Bakra.pl →
Chcesz mieć te metody parzenia zawsze pod ręką?
Pobierz darmowy przewodnik PDF z 7 przepisami z Grecji, Turcji, Bałkanów i wariantem na lato.
Pobierz darmowy PDF →